Derk-Jan Eppink

Alle Europese landen hebben hun groot en klein verdriet maar Polen is dikwijls hard getroffen door het noodlot.

Er gaat een gevoel van medeleven en rouw door mij wegens de dood van de gehele Poolse delegatie die zaterdag verongelukte in Smoleńsk. Onder hen president Lech Kaczyński en vele Poolse hoogwaardigheidsbekleders uit de politieke, militaire en religieuze top.

Mijn steun gaat ook vooral uit naar de nabestaanden en de leden van de Poolse delegatie in onze eigen fractie van Europese Conservatieven en Hervormers in het Europees Parlement. Gelukkig was geen van onze fractiegenoten aan boord.

Symbolisch kon het ongeluk niet erger voor de herdenking van de massamoord in Katyń in 1940 toen de geheime politie van de Sovjet-Unie 22.000 Polen vermoordde, onder hen vele officieren en intelligentsia. Stalin wilde Polen politiek, militair en intellectueel onthoofden. De Sovjet-Unie heeft de misdaad altijd ontkend maar de Russische federatie kon niet meer om de feiten en bewijzen heen.

Juist op de dag van de herdenking verongelukte het vliegtuig met aan boord de Poolse topfiguren en familieleden van slachtoffers in Katyń. Dit is voor Polen een traumatische ervaring.

In 1990 was ik zelf correspondent in Polen en volgde de weg naar een democratische rechtsorde. Daarin speelden Lech en Jarosław Kaczyński een prominente rol. Weinig West-Europeanen beseffen de historische dimensie van die omvorming. Gedurende eeuwen was Polen een natie zonder staat. In de vorige eeuw werd het een natie met een staat, maar een onvrije staat. Pas in 1990 werden natie, staat en vrijheid een trias politica. De vrije Poolse natiestaat is een recent gegeven.

Polen is getraumatiseerd door zijn geschiedenis. De eerste woorden van het volkslied luiden: 'Nog is Polen niet verloren'. Alsof het balanceert op de rand van de afgrond. Kaczyński heeft de historische verdienste Polen te hebben begeleid naar de status van vrije natiestaat.

Ondanks het trauma en de tegenslag kwam Polen altijd weer herboren voor de dag. Dat zal ook deze keer zo zijn en ik wens Polen, en onze Poolse vrienden in de fractie, sterkte in deze dagen. Ook Europa is in rouw.

Voor een boeiende lectuur over de Poolse geschiedenis, raad ik het boek van prof. dr. Louis Vos aan: De strijd van de witte adelaar.

Derk Jan Eppink